Différences entre les versions de « Filozofi »

19 octets ajoutés ,  il y a 3 ans
aucun résumé de modification
}}
 
'''Filozofi''' se egzèsis entelektyèl baze sou voyemonte rezonab. Objektif disiplin sa se pou abouti ak yon systèmsistèm ki ka pemet kretyen vivan reponn ak keksyon tankou ki rolwòl nou sou late, kote nou soti, kote nou prale. Nan disiplin sa ki englobeanglobe tout ekzesis intelektyelentelektyel spekilativ sa yo, gen branshbranch ki devlope ak yon tradisyon ansyenn ke konvensyon rekonet kom branshbranch etabli nan domendomèn filozofik akademik.
 
N ap devlope kounye a branch ke syans sa genyen.
 
== Epistemoloji ==
BranshBranch nan filozofi ki gen pou objektif fouye sou lanati konesans ; setadi bagay nou ka konen, bagay nou paka konen.
gen plizye filozof ki travay nan domendomèn sa-- nonm tankou plato ak aristot. de filozof sa yo reprezante de teori maje nan epistemoloji. setadi, teori ideyalis la, ak teyori reyalis la.
nan '''teori ideyalis''', aderan teori sa kwe ke vre verite ya ekziste nan yon fom esensyel ki transande tout apwoksimasyon nan mond fizik la. gen menm ideyalis ki di ke sa nou we nan mond fizik la se yon lonbray de fom ideyal la ke nou paka vreman we ak sans komen yo( zwe, zorey, men, santi, ak goute. pou sipote konsepsyon sa, ideyalis yo gen tandans pran matematik kom yon langaj ki pemet nou dekouvri plizye bagay nan mond sa, men menmsi nou trase yon sek ak instriman ki pi presi nan mond lan, nou pap jame vreman arive pre ekwasyon sek la ki se '''(x-h)^2 + (y-k)^2 = r^2'''( '''h''' ak '''k''' se kowodone pwen sentral sek la, '''r''' se reyon sek la).Dapre ideyalis yo, se ekwasyon sa ki vreman fom esensyel yon '''sek''' ki egziste selman nan mond ideyal. yon mond ki ka selman penetre avek zouti abstre-mental.
bagay yo totalman diferan nan kan reyalis la--- yo we bagay la nan yon lot lonevi; pou yo, se opoze ya ki vre, setadi se '''mond sensoryel''' la ki egziste. nonm tankou '''aristot''' kwe ke nan pwen bagay ki egziste an deyo mond lan, se pa mond lan kap eseye fe sans ak ide ya, okontre, dapre filozof reyalis yo, se ide mental la kap eseye fe sans ak vre fom esensyel la ki se mond sa. ti mesye reyalis yo gen yon lot non ke yo ba yo nan etid akademik filozofik ki se " anpirisis". neg sa yo, se neg ki kwe nan sa ke yo rele "sipremasi sensoryel", setadi ke tout verite ki gen vale ekzistensyel irefitab dwe fe pati de mond sa.
Bransh ki etidye deklasyon ak relasyon deklarasyon sa yo genyen antre yo pou detemine vale veridik yo. Nan lojik deklarasyon sa yo gen yon non espesyal ki se "pwopozisyon".
 
Yon nan relasyon ki inpotanenpoòtan anpil nan lojik se yon pwose kognitif ke yo rele " inferans".
 
InferansEnferans se pwose ki pemet ou fe yon konklizyon dapre sa ou konen ou ou sipoze ou konen.
Sa ou sipoze ou konen an yo rele li "premis".
 
Gen plizye inferansenferans, inferansenferans disjonktiv, inferansenferans kondisyonel.
 
Ekzanp inferansenferans disjonkdiv: gen de moun ki gen kle kay la, se ti mari ak ti poushon. Si pot la ouve, se yonn nan yo pou ki ta ouve li.
 
Ti mari okap, li pa potoprinsPòtoprens. Setadi, se pa timari ki ouve pot. Si se pa timari, fok se ti poushon. Konklizyon sa valid lojikman paske se yon konklizyon ke nou abouti ak li atrave inferansenferans disjonktiv lan.
 
== Etik ==
BranshBranch nan filozofi ki gen pou detemine vale moral aksyon yon kretyen vivan. Gen plizye systemsistèm ki devlope pou reponn ak pwoblem sa ; men de pi gran ssyetemsistèm ki domine yo se "konsekanlis" ak "univesalis".
 
Diferans maje nan de systemsistèm sa yo se kijan yo konkli vale moral yo aksyon.
Nan yon kote, konsekanlis di ke se konsekans yon aksyon ki detemine vale moral tandiske univesalis la di ke vale moral yon aksyon objektif e li an deyo de konsekans aksyon an. dapre teori sa, moralite se yon bagay ki sibjektiv, setadi ki varye selon kondisyon aktyel. yon aksyon gen dwa bon nan yon sitiyasyon '''X,''' tandiske menm aksyon sa move nan yon aksyon '''Y'''
Nan kan konsekanlis la, ou gen filozof tantou "jeremy[[Jeremy benthamBentham]]" ki se papa "utilitaryan". Utilitaryan kwe ke si yon aksyon abouti ak plis byen ke mal, li se yon aksyon moral ak vale pozitiv. Nan kan universalis yo ou gen filozof tankou "emmanuel[[Emmanuel kantKant]]" ki di ke vale moral yon aksyon pa gen aryen pou li we ak motivasyon akte ya, ou konsekans aksyon an. pou sipote avi sa, kant devlope yon konsep ki rele " inperatif kategorikal"--- konsep la di ke avan ou fe yon aksyon, imajine ki konsekans aksyon sa si tout moun sou late te adopte menm aksyon sa.
 
 
== Lojik ==
Se branshbranch nan filozofi ki etidye sifikasyon, validite yon konklizyon, ak relasyon ki egziste ant senbol ke lezom itilize nan moyen komikasyon yo. Se pou tet sa, gen yon gwo interaksyon ant etid '''lengwistik''' ak '''Lojik'''.
Lojik fomel itilize 2 metod kle, sa nou rele "'''Lojik Dediktiv'''" ak sa nou rele '''Lojik Indiktiv'''. lojik dediktiv la se lojik kote ke konklizyon an se yon ekspresyon eksplicit ki fondamentalman konekte ak sa ki te nan premis lan ou premis yo. setadi validite yon konklizyon nan lojik dediktiv depann direkteman sou validite premis ki presede li yo. Tankou, "'''potoprens nan depatmanlwes, site soley nan potoprens, alo site soley nan depatman lwes"'''. Tout edid nan jewometri baze sou pwose(ou inferans) dediktiv ki se kle nan lojik dediktiv la. baz lojik dediktiv la jwen sous li nan travay ke aristot tap fe sou sa nou rele jodi ya " syllogismes d'aristote". li enpotan pou remake ke konklizyon yon lojik dediktiv gen 2 posibilite, swa li setenman fos, oubyen li setenman vre. nan lagaj pwobabilite, li gen yon pwobabilite "0" oubyen "1" pagen antrede.
 
Kisa Filozofi systematik sa ye, e kijan li divize?
Kwake '''Filozofi fomel''' la gen plizye aspe, men gen '''3''' kokenn shenn bransh ki reprezante preske tout edifis etid filozofik la.
'''Bransh''' sa yo, se '''Metafizik''', '''Epistemoloji''', ak '''Lojik.'''.
 
'''Lojik''': se bransh nan filozofi ki etidye sinifikasyon senbolik, validite yon konklizyon, ak relasyon ki egziste ant senbol ak sa senbol sa yo reprezante ou ta vle reprezante. paske lojik gen pou li we ak deklarasyon, gen yon interaksyonenteraksyon natirel ki fetfèt ant lojik ak lengwistik.
Lojik fomel itilize 2 metod kle, sa nou rele "'''Lojik Dediktiv'''" ak sa nou rele '''Lojik endiktiv'''. lojik dediktiv la se lojik kote ke konklizyon an se yon ekspresyon eksplicit ki fondamentalman konekte ak sa ki te nan premis lan ou premis yo. setadi validite yon konklizyon nan lojik dediktiv depann direkteman sou validite premis( deklarasyon) ki presede li yo. Tankou, "'''potoprens nan depatman lwes; site soley nan potoprens; alo site soley nan depatman lwes"'''. Pa selman analiz deklarasyon yo KI Tonbe anba labanye lojik dediktiv, men pi fo etid matematik tankou jewometri baze sou inferans dediktiv( pwose dediktiv) ki se kle nan strikti lojik dediktiv la.Istorikman, baz lojik dediktiv la jwen sous li nan travay ke Aristot tap fe sou sa nou rele jodi ya " syllogismes d'aristoteAristote". Li enpotan anpil pou nou remake ke konklizyon yon lojik dediktiv gen 2 posibilite, swa li setenman fos, oubyen li setenman vre. nan langaj pwobabilite, li gen yon pwobabilite "0" oubyen "1" pa gen antrede.
 
"lojik endiktiv" se lojik ki baze sou probabilite ak koneksyon ou sou yon inifomite natirel ke nou gen rezon pou nou presipoze. se lojik sa ke '''Syans Aplike''' yo plis itilize. diferan ak lojik dediktiv, li enpotan pou nou remake ke konklizyon lojik endiktiv la sa pa janm 100%; setadi konklizyon an toujou kikonstansyel, konsekaman, li sije ak modifikasyon. Yonn nan moun ki devlope prensip metodolojik pou lojik endiktiv la se filozof angle ke nou rele '''john stuart mill'''. Prensip yo baze sou metod sa yo: '''Metod Diferans''',Metod Menm bagay, Metod Menm Varyasyon"''', ak 2 lot medod derivativ ki se konbinezon metod prensipal sa yo.
'''Metod Menm bagay''' : yon kriptograf kap travay nan lame dayiti intesepte yon mesaj kode " abc = fo lespinas kraze; mcs = solda kraze rak; cpdk = mashin kraze jeneral jimenez. kisa let c ya reprezante? paske c paret tout kote kraze paret, eke sel let ki paret 3 fwa, menm jan kraze se sel mo ki paret 3, nou konkli ke dapre metod menm bagay la ke c = kraze.
 
'''Epistemoloji''' ''Tèks italik'': se branshbranch nan filozofi kap sheshe konen lanati konenans, sou ki sa konesans baze. tankou ki sa ki jistifye sa nou asepte komkoòm konesans. nan etid ak reshesh ki tap fet pou bay klarifikasyon sou lanati konesans gen de group kle ke nou rele" "rasyonalis" ak empiricisanpiris".
 
rasyonalis se filozof ki kwe ke tout konesans ki non-patilye, setadi konesans ki gen aspe jeneral, se konesans nou aprann a-priori, setadi konenans nou aprann direkteman nan yon pwoses intelktyel ki indepandan de eksperyans. filozof sa yo tankou rene descartes ak platon fe alizyon ak matematik ak jewometri pou jistifye pozisyon sa. tankou, pou filozof sa yo, le moun gen metrize teorem pythagore la, se pa eksperyans ki fe menm moun sa reyalize definitivman ke sinis okare plis cosinis okare ap egal ak 1. se aspe jeneral konenans sa ke ou ka penetre direkteman san lintemedye eksperyans ki prouve pozisyon rasyonalis la depre filozof ki nan kan sa.
li enpotan pou remake ke rasyonalis yo pa di ke tout konesans yon moun atenn, atenn li a-priori. paske yo di ke konesans patikilye baze sou eksperyans setadi ou aprann yo aposteri. tankou, si mwen rekonet koule mashinn mwen an, e ou menm ou rekonet koule mashin ou an, konesans patikilye sa pa bay yonn nan nou okin rezon pou jistifye yon konklizyon jeneral sou koule tout mashinmachin sou late.
 
empiricis se filozof ki konkli ke tout sa ke nou ka rele konesans lejitim, nou aprann yo aposteri. setadi, se sou eksperyans nou, ak eksperyans lot moun ke konesans sa yo baze. se sak fe, enpiriris konsidere lasyans kom sel sous konesans lejitim paske li pa baze sou spekilasyon ou aktivite cerebral indepandan de eksperyans. yon nonm tankou jeremyJeremy benthmanBenthman ak johnJohn stuartStuart mill se 2 filozoffilozòf ki vreman bati fondasyon kosmoloji enpiricis la.
 
=== Metafizik ===
seSe branch nan filozofi ki chache devlope kondisyon ak kritè pou egzistans, tankou, ki sak konpoze reyalite? e ki relasyon ki genyen an eleman ki konpoze reyalite sa? nan bransh sa gen yon konsep kle yo rele "ontoloji". ontoloji se nati egzistans yon bagay, setadi nan ki konteks nou ga di yon bagay ekziste. konsep sa, yo elaji pou vinn ak yon lot konsep ke nou rele" "stati ontolojik". tankou, li pa sifizan pou mwen di ke "bouki ak malis" ekziste, fok mwen ale pi mwen pou mwen klarifye stati ontolojik "bouki ak malis"; setadi, se pou mwen klarifye pou yon moun ki pa konen ke bouki ak malis se karakte nan literati folklorik ayisyen. nan lot mo, mwen afime stati ontolojik bouki ak malis.
 
=== Epistemoloji ===
seSe bransh nan filozofi kap sheshe konen lanati konenans, sou ki sa konesans baze. tankou ki sa ki jistifye sa nou asepte kom konesans. nan etid ak reshesh ki tap fet pou bay klarifikasyon sou lanati konesans gen de group kle ke nou rele" rasyonalis" ak empiricis".
 
[[rasyonalis]] se filozof ki kwe ke tout konesans ki non-patilye, setadi konesans ki gen aspe jeneral, se konesans nou aprann a-priori, setadi konenans nou aprann direkteman nan yon pwoses intelktyel ki indepandan de eksperyans. filozof sa yo tankou rene descartes ak platon fe alizyon ak matematik ak jewometri pou jistifye pozisyon sa. tankou, pou filozof sa yo, le moun gen metrize teorem pythagore la, se pa eksperyans ki fe menm moun sa reyalize definitivman ke sinis okare plis cosinis okare ap egal ak 1. se aspe jeneral konenans sa ke ou ka penetre direkteman san lintemedye eksperyans ki prouve pozisyon rasyonalis la depre filozof ki nan kan sa.
Sa ki pran pozizyon patikilye saa, yo rele yo Dyalis Sibstans. Men, nan menm kan dyalis la, gen yo lòt group ki pran yon pozisyon ki ta vle fè konnen ke Nann lan soti nan zantray Sèvèl Tèt La.
 
Kwake Nann ou lespri soti nan zantray ògan nou rele sèvèl tèt la, propriete Nanm lan paka redwi sou baz mekanik ak biobiyo-chimik Sevel Tet ki ba li nesans lan.
 
GroupGwoup sa nou rele yo [[Dyalis Pwopriyete]].
 
Li enpòtan pou remake ke se fòm Dyalis Pwopriete ya ki alamòd pami dyalis modèn yo.
54 311

modifications