Différences entre versions de « Lengwistik kreyòl ayisyen »

aucun résumé de modification
(Lengwistik modifye an langwistik paske an kreyòl menm jan n ap di lang n ap di langwistik)
{{ebòch}}
Nou ka defini [[langwistiklengwistik]] kòm etid de nati e striktiestrikti langaj imen (i.e. fason moun pale). Yon [[LangwistikLengwistik|lengwis]] se yon moun ki etidye fenomèn sa yo.
 
== Kreyòl Peyi d Ayiti ==
Langaj [[kreyòl]] - ki baze premyèman sou fransè ak plizyè lang afriken, enfliyans pa lang endyen yo, enpe panyòl ak anglè - kapab konklizivman defini tankou Ayisyenayisyen, nan sans de lang ki pale pa pèp Ayisyenayisyen an [http://www.tanbou.com/1994/Rechechlengwistik.htm]. Wi, varyete kreyòl sa atribiye avèk kèk lòt gwoup ak nasyon avèk istwa similè ak pèp Ayisyen an, men a fòs de popilasyon estime plis ke 8 milyon jounen jodi a, majorite kreyolopal se Ayisyen oubyen desandan d Ayisyen.
 
Si nou defini mo Ayisyen an tankou [[konstitisyon]] peyi d Ayiti a fè l nan TIT II, Atik 11, kòm :
 
Nenpòt moun ke manman lli oubyen papa lli se natif natal Ayisyen, si manman n oubyen papa lli pa tte jamè denonse nasyonalite yo, moun sa se Ayisyen depi lè lli te fèt.
 
Definisyon sa nesesite ke gen Ayisyen ki pa pale kreyòl. Yon moun ka fèt nan nenpòt peyi epi satisfè demann konstitisyonnèl sa.
== Kouman pou nou ekri epi pwononse kreyòl ayisyen ==
 
DapreDaprè Iv ak PòlPaul DejanDéjan nan liv ki rele (''EKRI KREYÒL FASIL''), nenpòt moun kapab ekri kreyòl avèk twa ti prensip sa yo
 
Men lèt nou jwenn ki ret nan wòl yo, nan pawòl nou fèk li yo:
Sou plan literè, Kreyòl ayisyen te pran yon lòt dimansyon nan mitan lane 1970 yo lè ekriven [[Franketienne]] te pibliye premye woman li an kreyòl, [[Dezafi]]. Majorite kritik literè ki pale kreyòl te mete chapo ba devan liv sa a. Pa te genyen lòt bon liv konsa ki ekri apre Dezafi. Te genyen kèk bon liv pwezi ansanm avèk kèk bon pyès teyat, men nou pa jwenn oken chedèv tankou Dezafi. Se posib gen kèk ti pwoblèm pou rive kreye yon rejis literè presi pou Kreyòl ayisyen e nan sans sa a, woman Dezafi a ta kapab yon eksepsyon. Pandan lontan, Kreyòl ayisyen te rete yon lang oral sèlman; moun te itilize li sitou nan sitiyasyon enfòmèl e pou kominikasyon yo fè toulejou. Anpil Ayisyen ki bileng te konn vire sou franse osinon sou angle si kesyon y ap diskite a te yon kesyon ki fòmèl osinon si yo pa t konnen byen moun k ap pale avèk yo a. Men depi kèk tan, nou konstate pa gen baryè ankò pou lang kreyòl la. Ayisyen sèvi ak li lan tout nivo konvèsasyon, pou tout sijè diskisyon y ap fè. Men antre kreyòl ekri nan tout domèn espresyon Ayisyen chwazi vin kreye nouvo pwoblèm paske ekriven ayisyen yo dwe jwenn kounye a yon lòt retorik, yon lòt estrikti ki pa depann antyèman de kontèks la e de lè moun nan ap pale a.
 
==Alfabèt Alfabè ==
=== Konsòn yo ===
<center>
{| border="1" width="85%" cellspacing="5" style="text-align: center; border: solid 1px red; background-color: #EEFEDC; padding: 1em;"
44 785

modifications