Gwadloup


Gwadloup
drapo Gwadloup anblèm Gwadloup
(detay) (detay)
deviz nasyonal

im nasyonal


lang
jantile
Kreyòl, Franse
gwadloupeyen
Karibik Guadeloupe Position.png

fizo orè : UTC -4

istwa
dekouvèt
politik
gouvènman
repiblik
kapital Bastè (komin)
pi gwo vil Lapwent (komin)
Guadeloupe map.png
divizyon
vwazen Antigwa, Dominik, Monsera
òganizasyon ONI, IE
jewografi
sipèfisi (km²)
dlo (%)
frontiè (km)
kòt (km)
pli ro (m)
pli ba (m)
1 628
0,70



Guadeloupe NASA 61.42577W 16.17142N.jpg
ekonomi
monnen
 - divizyon
léwo
PIB
 - total (US)
 - pa ab. (US)


endis yo
 - EDI
 - EPI


demografi
popilasyon (ab.)

dansite (ab./km²)
lavi (zan)
ne (‰)
mòtalite (‰)
mòtalite timoun (‰)
alfabèt (%)
an vil (%)
400 000
estimasyon 2006






endèks
kòd
kòd ISO
endikatif yo
 - entènet
 - telefonik
 - radyofonik

.fr/.eu/.gp
+33 e +590
nòt

Gwadloup se yon il ki sitiye nan Lamè Karayib. Distans li avèk Lafrans se 7000 km, avèk Etazini se 600 km, avèk Ayiti se 876 km. Se yon depatman doutremè franse. Moun Gwadloup (gwadloupeyen) kapab vote nan eleksyon fransèz, genyen tou reprezantasyon nan gouvènman franse. Chèf-lye Gwadloup se Bastè (lang franse : Basse-terre).

Non Gwadloup sanble vle di rivyè lou, nan Virgen de Guadelupe andan Extremadura kote Espay. Gwadloup, se yon pitit achipèl nan pitit zantiy nan Lamè Karayib. Kò li sitiye kote 600 kilomèt pi wo ki Amerik disid ak 600 km pi a dwat ki Ayiti. Premye non li se calaou çaera epi aprè Karukera, ki vle di lil ki gen yon bèl lanmè.

IstwaModifier

Se depi antan dyab te tigason Arawak vini rete nan Gwadloup. Se premye pèp moun ki rete an Gwadloup. Pou viv yo tap peche ak kiltive. Se Kristòf Kolon ki fè lewòp dekouvri Gwadloup an 1493. Moun Lafrans vin kolonize Gwadloup ak touye tout Endyen Karayib yo paske yo pa ka rive mete yo nan esklavaj. Se pou sa yo menen esklav yo depi Lafrik pou kiltive kann sik a ki te pi gwo pwodiksyon Gwadloup. Lè moun Frans aboli lesklavaj, prèske tout ansyen esklav yo refize travay ankò an chan kann. Sa oblije se plantè a angaje 42000 Endyen denn ant 1854 ak 1889. Yo te gen kontwa men plantè yo tap byen san foute : yo pran bon kou e an plis ansyen esklav yo tap mal gade yo, mal pale yo ak mal pale ba yo. Men se yo ki sove plantasyon ak yo menen yon nouvo jan pou manje, abiye kò ak pale.

Pèp Gwadloup se yon melanj Amerendyen, Ewopeyen, Afriken ak Endyen ki kreye yon kilti kreyòl.

Jan Gwadloup dirijeModifier

Gwadloup se yon zile zantiy. Li se yon depatman franse. Pi gran vil la se La pwent. Chèflye li rele Bastè. Avèk Matinik ki 150 km pi ba e avèk Giyàn yo ap rele yo départements français d'Amérique (DFA).

An lane 2003, yo sonje mete yon nouvo jan pou jere Gwadloup, yo te vle fè yon sèl antite avèk rejyon e depatman men bagay la foukan a tè lè pèp la refize nan yon gran vote. Men Sen Batelemi ak Sen Maten di wi, sa yo fèt yo ka naan Gwadloup ankò men yo endependan Gwadloup.

Kòm Gwadloup nan Frans e Lafrans nan Ewòp, Gwadloup nan Ewòp tankou région périphérique, yon peyi ki lwen menm. E pa se yon peyi ki lwen menm, li ka chanje lwa a Ewòp ki nòmalman pou tout Ewòp.

PolitikModifier

Jan Gwadloup ap sanm (jewografi)Modifier

Gwadloup ap sanm on papiyon.

Ekonomi GwadloupModifier

  • Air Caraïbes, se yon konpanyi ka wè avyon vole e se yon konpayi Gwadloup.

LangModifier

Tout moun Gwadloup ap pale kreyòl gwadloupeyen, epi a kote sa yo tout ap pale franse tou.

Pèp GwadloupModifier

KiltiModifier

Pèsonalite GwadloupeyènModifier

MizisyenModifier

Òt pèsonaliteModifier

EspòtifModifier

ReferansModifier

Lyen deyòModifier

Peyi nan Amerik

Amerik dinò : Etazini · Kanada · Meksik

Amerik santral : Beliz · Gwatemala · Kostarika · Nikaragwa · Ondiras · Panama · Salvadò

Karayib : Antigwa ak Babouda · Bahamas · Lababad · Kiba · Dominikani · Dominik · Grenad · Ayiti · Jamayik · Sen Kits ak Nevi · Sen Vensan ak Grenadin · Sent Lisi · Trinidad ak Tobago

Amerik disid : Ajantin · Bolivi · Brezil · Chili · Kolonbi · Ekwatè · Giyana · Paragwe · Pewou · Sirinam · Irigwe · Venezwela

lòt divizyon politik yo

Amerik dinò : Groenlann

Karayib : Karayib olandèz · Bèmid · Kayman · Gwadloup · Giyàn franse · Matinik · Monsera · Pòtoriko · Tik ak Kayk · Il Vièj amerikèn ak britanik